Bier en cijfers klinken misschien niet als de meest opwindende combinatie, maar als je een paar belangrijke bierwaarden begrijpt, kan dat de manier waarop je bier kiest en ervan geniet volledig veranderen. Van bitterheid en alcoholpercentage tot kleur en sterkte: deze cijfers helpen je een bier te ‘ontcijferen’ nog lang voordat de fles of het vat wordt geopend.

In deze gids leggen we de belangrijkste bierwaarden uit (IBU, ABV, EBC en specificiteit) en hoe deze de smaak, balans en drinkbaarheid bepalen.

Wat is IBU in bier?

IBU staat voor International Bitterness Units en geeft de bitterheid weer die door hop wordt veroorzaakt. Het geeft met name de hoeveelheid alfa-zuren weer die uit hop afkomstig zijn en in het bier aanwezig zijn.

• 1 IBU = 1 milligram iso-alfa-zuur per liter bier

Het is belangrijk om te weten dat IBU’s de potentiële bitterheid aangeven. Niet hoe bitter een bier daadwerkelijk zal smaken.

Waarom de IBU niet het hele verhaal vertelt

Twee bieren met hetzelfde IBU-getal kunnen heel verschillend smaken. De waargenomen bitterheid wordt beïnvloed door:

• Koolzuurgehalte

• Alcoholgehalte

• Restsuiker uit mout

• Biertemperatuur

• Gebruik van kruiden of geroosterde mout

Daarom smaakt een IPA met 40 IBU misschien minder bitter dan een droog pilsbier met 25 IBU.

Je ziet zelfs wel eens bieren die een bitterheid van meer dan 100 IBU claimen. Hoewel dit technisch gezien mogelijk is, kan het menselijke gehemelte nauwelijks bitterheid waarnemen die veel hoger ligt dan 80–100 IBU.

Wat is het alcoholpercentage in bier?

ABV staat voor Alcohol By Volume en geeft het alcoholpercentage in bier aan.

De meeste bieren hebben een alcoholpercentage tussen de 4% en 10%, hoewel sommige soorten, zoals session ales, minder alcohol bevatten en sterke Belgische bierstijlen of barley wines ruim boven de 10% kunnen uitkomen.

Alcoholpercentage eenvoudig uitgelegd

Een biertje van 500 ml met een alcoholpercentage van 5% bevat:

• 25 ml pure alcohol

ABV wordt soms verward met alcoholgehalte in gewicht, dat iets lager ligt omdat alcohol lichter is dan water. In Europa en het Verenigd Koninkrijk is ABV (in volume) de norm.

Een hoger alcoholpercentage betekent vaak:

• Meer body en warmte

• Een intensere smaak

• Rustiger, meer bezinnend drinken

Wat is EBC (uitleg over de kleur van bier)?

EBC staat voor European Brewery Convention en geeft de kleur van bier aan. Deze wordt berekend op basis van de lichtabsorptie en uitgedrukt in een numerieke schaal.

EBC-kleurenkaart

• 6 - 9 EBC: licht tot lichtblond
• 9 - 12 EBC: Blond
• 12 - 20 v.Chr.: Goud
• 20 - 30 v.Chr.: Amber
• 30 - 45 v.Chr.: Koper
• 45 - 75 v.Chr.: Donker koper / bruin
• 75 - 120 EBC: Zeer donkerbruin
• 120+ EBC: Zwart

De EBC-waarde geeft een goed beeld van het moutgebruik, maar de kleur alleen is niet bepalend voor de smaak. Een pale ale kan nog steeds bitter en krachtig zijn, terwijl een donker bier juist zacht en zoet kan zijn.

In de VS wordt vaak een soortgelijk systeem gebruikt, dat SRM (Standard Reference Method) heet.

Wat is de dichtheid van bier?

De dichtheid verwijst naar de concentratie van opgeloste suikers en vaste stoffen in het wort vóór de gisting. Deze suikers worden later door gist omgezet in alcohol en koolzuur.

De zwaartekracht wordt gemeten met behulp van de Plato-schaal.

Waarom het alcoholpercentage van bier belangrijk is

• Een hoger suikergehalte = meer vergistbare suikers

• Meer suikers = hoger alcoholgehalte

• Een hoger alcoholpercentage leidt vaak tot bieren met meer body

In Nederland bepaalt het alcoholpercentage ook de belastingcategorieën voor bier; daarom staat op Nederlandse bieretiketten vaak de aanduiding „Cat.“ vermeld.

Bijvoorbeeld:

• Categorie 1: 11–15,5° Plato (de meeste pilsbieren)

• Categorie S: Meer dan 15,5° Plato (sterke bieren en speciaalbieren)

Biercijfers gebruiken om je bier te kiezen

Door te kijken naar de IBU, het alcoholpercentage, de EBC en de dichtheid, kun je al een goed beeld krijgen van de:

• Bitterheid

• Kracht

• Hoofdtekst

• Kleur

• Drinkbaarheid

Deze cijfers zeggen niet alles (het karakter van de gist, de hopsoort en de brouwtechniek blijven belangrijk), maar ze bieden een krachtig kader om bierstijlen te begrijpen en betere keuzes te maken.

Het definitieve oordeel komt natuurlijk altijd pas bij de eerste slok.