De geschiedenis van het bockbier

Het verhaal van het traditionele Duitse bockbier begint in het middeleeuwse stadje Einbeck. In de late middeleeuwen stond Einbeck bekend om zijn krachtige, goed bewaarde bieren. Beierse brouwers waren onder de indruk van deze bieren en probeerden ze na te brouwen.

Omdat het door de zomerse hitte moeilijk was om bier te brouwen, werden sterkere bieren in de late winter of het vroege voorjaar gebrouwen. Het hogere alcoholgehalte fungeerde als een natuurlijk conserveermiddel, waardoor het bier de warmere maanden goed bleef.

In 1614 slaagde de Beierse brouwmeester Elias Pichler erin deze bierstijl na te maken. De lokale bevolking sprak ‘Einbeck’ uit als ‘Ainpöckisch’, wat uiteindelijk veranderde in ‘ein Bock’. In het Duits betekent ‘Bock’ bok, vandaar de alomtegenwoordige afbeeldingen van bokken.

Zoals bij veel verhalen over de oorsprong van bier zijn er verschillende theorieën, maar Einbeck blijft de meest gangbare geboorteplaats.

Wat is bockbier?

Wat is bockbier eigenlijk precies?

Bock is van oudsher een sterk pilsbier, met een alcoholpercentage dat doorgaans rond de 6,5% ligt. Enkele klassieke voorbeelden zijn:

• met een uitgesproken moutsmaak

• Zacht en lichtzoet

• Medium tot vol van smaak

• Lichte tot matige bitterheid

In Nederland heeft bockbier vaak een kleur die varieert van donker koperkleurig tot diep kastanjebruin, met smaken van karamel en geroosterde mout. Internationaal gezien lopen de soorten bockbier echter sterk uiteen wat betreft kleur en alcoholpercentage.

De meeste traditionele varianten zijn ondergistende pilsbieren die een langdurige koude rijping (lagering) ondergaan, wat zorgt voor een zachte, ronde afdronk. Sommige Nederlandse brouwerijen brengen echter bovengistende varianten op de markt.

Soorten bockbier

Er zijn verschillende belangrijke soorten bockbier, elk met een eigen karakter:

Traditioneel Duits bockbier (Urbock)

De originele stijl: krachtig, moutig, vol en zacht.

Voorbeeld: Einbecker May Urbock.

Doppelbock

De naam betekent letterlijk ‘dubbele bock’ en deze sterkere variant is ontstaan bij Beierse monniken. Het bier werd tijdens de vastentijd gebrouwen als ‘vloeibaar brood’ en is zoeter, voller van smaak en heeft doorgaans een alcoholpercentage van 7 tot 9%.

De monniken van Paulaner hebben deze stijl populair gemaakt, die nog steeds een belangrijk onderdeel vormt van de traditionele Duitse bockbrouwkunst.

Eisbock

Een krachtigere variant van Doppelbock. Het bier wordt gedeeltelijk ingevroren en het ijs wordt verwijderd, waardoor het alcoholgehalte en de smaak worden geconcentreerd. Door dit vriesdistillatieproces kan het alcoholpercentage oplopen tot 12% of meer.

Voorbeeld: Schneider Aventinus Eisbock.

Weizenbock

Een bockbier op basis van tarwe, dat de kracht van een bockbier combineert met het gistkarakter van een tarwebier. Verwacht aroma’s van banaan, kruidnagel en gekarameliseerde mout.

Voorbeeld: Weihenstephaner Vitus.

Belgische en Nederlandse vertalingen

Belgische brouwers hebben deze stijl later overgenomen, met name voor de Nederlandse markt. Bieren als Chouffe Bock en Brugse Bok laten zien hoe veelzijdig deze stijl kan zijn. Voor Nederlands bokbier is alleen een specificiteit van meer dan 15° Plato vereist, wat betekent dat brouwerijen de vrijheid hebben om te experimenteren. Tegenwoordig vind je variaties met:

• Vijg en pruim

• Exotische hopsoorten

• Rijping op vat

• Een moderne draai aan klassieke recepten

Het seizoen van het bockbier

Hoewel bockbier oorspronkelijk als lentebier werd gebrouwen, wordt het in Nederland sterk met de herfst geassocieerd. De eerste maandag van oktober markeert officieus het begin van het bockseizoen, wanneer brouwers en bierambassadeurs de nieuwe bieren vieren.

Het bockbier is inmiddels al weken verkrijgbaar, maar de traditie blijft springlevend.

Waarom Bockbier nog steeds belangrijk is

Hoewel pilsner op veel Europese markten nog steeds de meest gangbare bierstijl is, heeft bock een trouwe aanhang. Het staat voor traditie, seizoensgebondenheid en moutvakmanschap op zijn best. Als je op zoek bent naar sterke pilsbierstijlen die verder gaan dan de standaard blonde pils, is bock een fantastisch beginpunt.