Wat is het bier-smaakwiel?

Ken je dat, als je een biertje drinkt en er zit iets in waarvan je niet helemaal weet wat het is? Een geur die je niet kunt thuisbrengen? We hebben allemaal wel eens die frustratie meegemaakt: je proeft iets bekends, maar je kunt de smaak die op het puntje van je tong ligt maar niet onder woorden brengen!

Of ken je die momenten waarop je een biertje drinkt en er iets vreemds aan is? Je hebt het vage gevoel dat er iets niet helemaal klopt. Alleen weet je niet wat het is. Je hebt het online opgezocht, maar stuit dan op wetenschappelijke termen die je nog nooit hebt gehoord, niet begrijpt en al helemaal niet kunt uitspreken.

Maar er is iets wat je daarbij kan helpen: er bestaat al geruime tijd een bier-smaakwiel. Dit gerenommeerde bier-smaakwiel, dat in de jaren zeventig werd geïntroduceerd door brouwchemicus dr. Morten Meilgaard, is een uitstekend en internationaal erkend hulpmiddel. Op het wiel heeft elke afzonderlijk identificeerbare smaakkenmerk zijn eigen naam; vergelijkbare smaken zijn bij elkaar geplaatst en er zijn geen dubbele termen voor dezelfde smaak. Smaakwielen geven niet alleen de smaken in bier grafisch weer, maar ook de aroma's en mondgevoelens. Het biedt ook gestandaardiseerde terminologie om de aard van het bier te beschrijven.

Voor een beginnende bierdrinker kan het echter wat technisch zijn. Er komen veel termen in voor die je misschien niet kent als je nog niet zo lang met bier bezig bent; sommige zijn moeilijk te begrijpen en andere klinken misschien vreemd, zoals ‘esterachtig’ en ‘adstringerend’. Ook wordt niet uitgelegd waar die eigenschappen vandaan komen – komt dat door het graan of de gist, of is er iets misgegaan bij het brouwproces?

Het nieuwe bierproefwiel van Mark Dredge

Op een dag besloot Mark Dredge het bekende wiel opnieuw uit te vinden en te herzien, waarbij hij de stijl en het idee van het oude wiel behield, maar met als enig doel het eenvoudiger te maken. Aan de hand van de wielen voor whisky, koffie en wijn noteerde hij relevante bortermen en verschillende ingrediënten. Dit was niet bedoeld als vervanging van het origineel, maar als iets toegankelijkers. Iets wat alle bierdrinkers zouden kunnen begrijpen. De focus lag op de specifieke ingrediënten en processen van bier, kijkt naar esters en afwijkende smaken, houdt rekening met mondgevoel, aroma, smaak en de algemene beleving van bier. Een wiel bedoeld om de gewone bierdrinker de woordenschat te geven om te beschrijven wat hij ervaart.

Het ‘nieuwe’ bier-smaakwiel was visueel aantrekkelijk, gebruiksvriendelijk en intuïtief qua kleurgebruik. Kortom, het maakte duidelijk wat een smaak precies is en waar die vandaan kan komen, door deze in verband te brengen met de manier waarop die smaken in het bier terechtkomen. Alle vier de hoofdingrediënten zijn aanwezig: hop, water, mout en gist. Ook komt gisting aan bod en hoe dit het bier kan beïnvloeden. Daarnaast worden texturen, smaken, aroma’s en afwijkende smaken behandeld.

Het bier-smaakhiel is voor iedereen bedoeld, ook al is het maar als een soort beginnersversie voordat je overstapt op het meer wetenschappelijke origineel. Het is bedoeld om je die woorden te geven die je op het puntje van je tong hebt, maar die je er niet helemaal uit kunt krijgen. Draai eens aan het wiel de volgende keer dat je er niet helemaal achter kunt komen wat je ruikt of proeft.

Het bierproefwiel in de praktijk

Westmalle Tripel

Om te beginnen de Westmale Tripel, bekend om zijn fruitaroma’s en aangename kruidigheid. Het aroma wordt niet gedomineerd door hop, maar je proeft vooral de fruitige esters, waarbij bananen, peren, amandelen en fenolische kruidnagel naar voren komen. Dat is het lila/grijze gedeelte van het wiel. Vervolgens kun je kijken naar de goudtinten, de lichtere moutkleuren op het wiel – biscuit en geroosterd brood, en misschien wat honing.

De smaak is alcoholisch en rijk aan mout, heeft veel koolzuur en eindigt erg droog, waarbij de grasachtige, kruidige Europese hop samen met de kruidige gist naar voren komt.

Lagunitas IPA

De hop komt hier het best tot zijn recht, dat is het groene gedeelte. Het is een klassieke West Coast IPA, dus vooral Amerikaanse hoptonen. Lagunitas IPA staat bekend om zijn uitgesproken dennenaroma, maar je proeft mogelijk ook kruidige, grapefruit- en citrustonen van de Cascade-, Centennial- en Chinook-hop. De goudkleurige karamelmout zorgt voor een bijzondere diepte. De overheersende smaak is die van biscuitachtige mout en gekarameliseerde suiker. Dat zijn de geelgouden kleuren op het wiel.

Fourpure Last Train Oatmeal Stout

Let allereerst op de donkere moutsoorten met aroma’s van chocolade, geroosterd brood en koffie, en de bitterheid die ze meebrengen (een andere soort bitterheid dan die van de hop). Dit bier is gebrouwen met havermout, wat zorgt voor een zacht, romig en soepel mondgevoel. Het heeft een lichte zoetheid in de mond en een droge afdronk.